- Gần nhà thờ Fatima Bình Triệu (TP.HCM), tiếng chim hót trong hẻm nghèo giống như một đặc ân của những người lao động. Người tạo một góc nhỏ vang tiếng chim ấy là nhạc sĩ Trần Huân.
Chàng nhạc sĩ với những bài hát một thời quen thuộc như: Hoạ mi tóc nâu, Đôi mắt mùa xuân, Gã si tình... này đặc biệt yêu thích giống chim chào mào. Trong ngôi nhà mái tôn treo toòng teng cả chục cái lồng chim, chàng nhạc sĩ say sưa nói về loài chim có cái mào ngộ nghĩnh. Anh nói “Có những con chim chào mào trị giá hàng chục triệu, nhưng với tôi, được nhìn cái mào lí lắc nhí nhảnh của chim thì tiền bạc không có ý nghĩa gì hết. Chơi chim là để được ngắm, được nghe chim hót chứ không để mua bán sinh lợi”. Anh bảo, trước đây, giống chim chào mào ở vùng thác Cam Ly (Đà Lạt) là nổi tiếng nhất. Giọng hót nghe trong suốt như thác đổ. Bây giờ thì ở các tỉnh phía Nam chỉ còn giống chào mào Bình Dương, Hóc Môn...
Nhiều bạn văn nghệ của nhạc sĩ Trần Huân cho là anh hơi kỳ cục khi sống độc thân và suốt ngày bận bịu với lũ chim. Anh cười nói: “Ít người hiểu được rằng mỗi con chim mà tôi nuôi là mỗi kết nối của tôi với giai điệu của thế giới tự nhiên”. Để minh chứng, Trần Huân lấy laptop mở cho nghe một sáng tác vô cùng dễ thương của anh về chim chào mào. Bài hát có tựa đề là Chào mào bông, do tốp ca thiếu nhi trình bày cũng với giọng ca trong veo như bầy chào mào.
Trong những thú chơi ở đời, thú chơi chim lồng cá chậu dễ khiến cho người đời phê phán, nhưng ngồi với Trần Huân giữa đàn chim chào mào của anh, người ta dễ trở thành đứa trẻ khi hát theo giai điệu của bài Chào mào bông: “Chào mào ơi chào mào bông, cái vồng trên trốc cái đầu loay hoay, chào mào nghe thật là oai, mang ngay chữ số một trên đỉnh đầu. Trông người xinh xắn mà hay, trông người nhỏ nhắn mà ca suốt ngày”.
Buổi trưa, khi mà ánh nắng chói chang và gió từ phía sông lồng lộng thổi về, tiếng chim chào mào ở nhà nhạc sĩ Trần Huân làm gợi mở một không gian Sài Gòn thư thái, an vui. Nghe tiếng chim, bao sự ồn ào, bức bối của đô thị chật chội và nhịp sống hối hả sẽ vơi đi và sẽ mãi là một phần không thể thiếu của đời sống con người.
Không dừng lại ở việc nuôi và luyện những chú chim cảnh như một thú chơi tao nhã, gần đây nhiều người nuôi chim cảnh ở Đà Nẵng còn bổ sung vào bộ sưu tập của mình những chú chim “độc”, lạ với giá trị mỗi loại lên đến hàng trăm triệu đồng.
Nghề chơi cũng lắm công phu
Chú vẹt Úc lông trắng, mào vàng độc nhất vô nhị ở Đà Nẵng của anh Võ Anh Tuấn, giá hơn 2.000 đô la Mỹ. Anh Tuấn cho biết, loại vẹt này khá hiếm, rất thông minh và nó có thể nhảy theo các điệu nhạc.
Chiều cuối tuần, ngồi nhâm nhi ly trà nóng tại quán cà phê trên đường Lý Thường Kiệt, được dịp nghe hàng trăm chú chim với đủ các loại khác nhau như chào mào (đội mũ), chích choè, hoạ mi, vành khuyên... cùng nhau “đọ” tiếng hót. Mặc dù với những dân “ngoại đạo” như chúng tôi, chẳng biết thế nào là một chú chim líu hay, líu khỏe, nhưng ngồi nghe chúng hót cũng thật vui tai.
Anh Võ Anh Tuấn là chủ quán cà phê Chim và cũng là một “cao thủ” chơi chim “có số má” ở Đà Nẵng. Hiện anh đang sở hữu một dàn chim đủ loại trị giá hơn 1 tỷ đồng.
Một trong hai chú vẹt đuôi dài Nam Mỹ có tên Blue-Gold mới được anh Tuấn nhập khẩu trực tiếp từ Brazil về Đà Nẵng.
Theo anh Tuấn, ở Đà Nẵng, hiện người chơi chim lên tới con số hàng trăm. Người chơi ít nhất cũng sở hữu đôi ba con, vừa vừa cũng dăm lồng, còn nhiều thì phải là hàng chục. Các loại chim được ưa thích nhất là chào mào (đội mũ), chích choè than, chích choè lửa, hoạ mi, vành khuyên…
Anh Tuấn tâm sự, việc mua được cho mình một chú chim thường như chào mào hay vành khuyên thì rẻ thôi, chỉ mất vài trăm ngàn đồng nhưng để luyện chim hay, đấu tốt, đặc biệt là có “số má” trong làng chim cảnh thì người chơi không chỉ cần có nhiều kinh nghiệm mà còn phải mất không ít thời gian chăm bẵm, tập luyện rất công phu.
Công đoạn chọn chim phải cực kỳ tỷ mẩn. Chẳng hạn, để chọn khuyên phải là những chú khuyên có đầu to, trán rộng, mỏ vàng, hàm sâu, lông óng… Vì đây là những chú khuyên có khả năng nhanh hót (líu) và líu nhiều. Chọn xong chim, mới chỉ là công đoạn đầu. Tiếp theo là công đoạn chăm sóc và tập luyện, mỗi người có một bí kíp riêng. Công đoạn chăm sóc đòi hỏi sự tỉ mỉ, cầu kỳ từ việc chọn thức ăn, bổ sung các dưỡng chất để tăng sức đề kháng, cũng như chế độ tắm đặc biệt.
Thông thường, các câu lạc bộ, hội chim đều có những cuộc thi cho riêng mình. Những cuộc thi chim thu hút đông đảo người chơi chim tham dự và các chú chim đoạt giải sẽ được định giá rất cao.
Anh Tuấn cho biết, chú chào mào Trung Mang (huyện Đông Giang, Quảng Nam) của anh, hiện đã được định giá 25 triệu đồng bởi đã nhiều lần đoạt giải trong các hội thi. Tuy nhiên, đó chưa phải là cái giá “đỉnh”, mà chỉ là cái giá kha khá cho những người chơi chim. Thực tế, có con chim chào mào như của anh Ty, sau khi đoạt giải trong đợt thi vừa qua, đã được định giá tới 70-80 triệu đồng.
Rộ thú chơi chim… “độc”
Nhưng chỉ chơi những loại chim thông thường như vừa kể, thì chưa đủ. Gần đây, giới mê chim cảnh Đà Nẵng còn săn lùng những chú chim “độc”, lạ và đặc biệt là giá trị của mỗi con lên đến hàng ngàn đô la Mỹ.
Anh Tuấn đang sở hữu loại vẹt xám Châu Phi có chỉ số IQ ngang cá heo và có thể tập nói được nhiều thứ tiếng; làm toán, nhận diện màu sắc...
Ở Đà Nẵng, người đam mêm chim cảnh không thể không kể tới anh H. Gần chục năm nay, anh đã bổ sung vào bộ sưu tập chim cảnh độc đáo của mình những dàn chim chào mào từ bông, đốm, màu sôcôla đến hoàng, bạch, hay chỉ trắng phần đầu...có giá đến hàng trăm triệu đồng.
Tiếp đến là bộ sưu tập Khuyên hoàng (khuyên có lông màu vàng), Sơn ca trắng của anh M; bộ sưu tập Cu gáy bông của anh Kh; hay dàn lửa bông của anh T. tạo ra một thú chơi chim cảnh “độc”, "không đụng hàng" ở Đà Nẵng, rất phong phú, đa dạng.
Nhưng "độc" nhất là bộ sưu tập mới nhất của anh Võ Anh Tuấn, với những loại chim mới được anh dày công tìm hiểu và “tậu” về từ nước ngoài với giá mỗi con lên tới hàng ngàn đô la Mỹ.
Đó là cặp vẹt đuôi dài Nam Mỹ, có tên Blue-Gold mới được anh bỏ ra gần 200 triệu đồng để làm thủ tục nhập khẩu trực tiếp từ Brazil; một chú vẹt Úc màu trắng mào vàng với giá hơn 2.000 đô la Mỹ và cặp vẹt xám Châu Phi nhập từ Thái Lan về có giá gần 100 triệu đồng/con mà anh Tuấn đang sở hữu.
Chủ nhân của các chú vẹt có một không hai ở Đà Nẵng cho biết, loại vẹt này khi trưởng thành rất thông minh, đặc biệt là chúng có thể bắt chước và nói tiếng giỏi như con người. Loại vẹt xám Châu Phi có chỉ số IQ ngang cá heo và có thể tập nói được nhiều thứ tiếng, làm toán, nhận diện màu sắc… và chú vẹt Úc mào vàng thì có khả năng nhảy múa theo nhạc.
Quay lại câu chuyện mà anh Tuấn kể với chúng tôi, anh bảo rằng, người chơi chim cảnh không chỉ “ganh” nhau trong mỗi cuộc thi, xem chú chim nào líu hay, líu khỏe mà họ còn ganh nhau trong việc “độ” lồng son cho những chú chim quý của mình.
Giá cả các loại lồng phụ thuộc vào độ tinh xảo trong cách xử lý chất liệu chế tạo lồng. Lồng đục chạm càng cầu kỳ giá càng cao. Nếu thêm các chất liệu quý như ngà voi, đồi mồi, sừng, xương để thay một số hay toàn bộ tre trúc thì giá càng đắt.
Ngay như những chiếc lồng được làm bằng tre già, có chạm trổ tinh tế cũng ở mức từ 20 triệu tới cả trăm triệu đồng/chiếc.
Anh Tuấn thú thật, anh cũng rất thích “độ” lồng chim, nhưng anh không đầu tư mua những chiếc lồng với giá ngất ngưởng, bởi anh nghĩ chim quý không phải ở lồng son.
Chim không... đụng hàng
Nhưng chỉ chơi những loại chim thông thường như vừa kể thôi thì chưa đủ. Gần đây, giới mê chim cảnh Đà Nẵng còn săn lùng những chú chim độc đáo, không đụng hàng mà giá trị của mỗi con lên đến hàng ngàn đô Mỹ. Những cái tên tiên phong cho phong trào này ở Đà Nẵng là H., T., Kh., bố D...
Thú chơi chim cảnh "độc", không đụng hàng đang xuất hiện ở Đà Nẵng
Mỗi người trong số họ gắn liền với một bộ sưu tập riêng, nổi tiếng tới mức chỉ cần nhắc đến tên là người nghe biết ngay "danh tính" của chú chim mà chủ nó đang sở hữu. Ví dụ anh H. gắn với niềm đam mê chim cảnh bông. Gần chục năm, anh đã bổ sung vào bộ sưu tập chim cảnh độc đáo của mình "dàn" chim chào mào từ bông, đốm, màu sôcôla đến hoàng, bạch, hay chỉ trắng phần đầu...
Nghe ở tỉnh nào có chim độc, lạ thì anh H. đến để "săn" cho bằng được. Đến nay, bộ sưu tập chim cảnh của anh có giá đến hàng trăm triệu đồng. Tiếp đến là bộ sưu tập khuyên hoàng (khuyên có lông màu vàng), sơn ca trắng của anh M.; cu gáy bông của anh Kh.; lửa bông của anh T... khiến thú chơi chim cảnh độc, "không đụng hàng" ở Đà Nẵng rất phong phú, đa dạng.
Mới đây nhất, một chủ nhân tên T. (trên đường Nguyễn Chí Thanh) khiến cư dân mê chim Đà Nẵng "ngả mũ" khi liên tiếp tuyển về một loạt chim cưng nguồn gốc ngoại như: Choè lửa bông, khuyên màu... với giá trị tính bằng tiền chục triệu. Đáng nể nhất là bộ sưu tập vẹt Nam Mỹ có tên Blue-Gold của anh T., khi anh bỏ ra gần 200 triệu đồng để làm thủ tục nhập trực tiếp từ Rio (Brazil), thậm chí nhờ "xách tay" về Việt Nam với các thủ tục nhập khẩu, đeo chip theo dõi...
Trước đó, anh T. cũng làm bất ngờ giới chơi chim Đà Nẵng khi đưa một chú vẹt Úc màu trắng mào vàng về Đà Nẵng với giá không dưới 2.000USD. Cũng theo chủ nhân của các chú vẹt có một không hai này, trong thời gian tới, bộ sưu tập vẹt ngoại sẽ có thêm 2 vẹt xám Châu Phi có chỉ số IQ ngang cá heo và có thể tập nói được nhiều thứ tiếng...
Đó mới chỉ là chim, còn nhắc đến lồng thì mới thấy cái "khủng" của thú chơi. Trong khi giá của một chiếc lồng chim bằng tre bình thường chỉ dăm ba chục ngàn đến vài trăm ngàn thì giới mê chim Đà Nẵng cất công săn tìm cho mình những chiếc lồng thuộc dạng quý hiếm với giá từ vài chục triệu cho đến trăm triệu mỗi cái. Những chiếc lồng khi nghe đến tên cũng biết giá trị của nó ngang ngửa chiếc SH đời mới như: Xâu tiền, bát điểu, thập bát la hán, cửu đỉnh... dù chỉ bằng tre; hay giá ngang chiếc xe ô tô nếu được cẩn xương, ngà, đồi mồi, sưa...
Nghề chơi lắm công phu
Số người chơi tăng cao kéo theo các dịch vụ đi kèm cũng phát triển để đáp ứng nhu cầu của cư dân mê chim. Hiện trên các tuyến phố Đà Nẵng đang hình thành một loạt cửa tiệm bán chim cảnh, thức ăn và các vật dụng, phụ kiện liên quan, được gọi bằng những cái tên dân dã như: Quán chị Thể-anh Lân, anh Khánh (trên đường Ông Ích Khiêm); quán anh Thân (đường Nguyễn Công Trứ); Tý, Thanh Quang (đường Hoàng Diệu); Ana...
Một chủ tiệm cho biết: "Cứ bắt đầu vào mùa chơi chim và chim bắt đầu "căng lửa", thi nhau hót là các mặt hàng như châu chấu, sâu tươi, dế, điêu điêu... đắt hàng. Nhất là châu chấu tươi, mỗi ngày xuất ra đến hàng ngàn gói mà vẫn không đủ bán cho khách". Ngoài thức ăn thông thường, người ta còn bán cả "heroin" (bột kích) nhằm kích thích chim nhanh hót, hót căng... "Heroin" được bán với giá trăm ngàn mỗi lạng nhưng luôn "cháy hàng" khi vào mùa cao điểm.
Nhu cầu người chơi tăng cao, trong khi diện tích lúa, hoa màu và cỏ trên địa bàn Đà Nẵng cùng các tỉnh lân cận càng ngày càng thu hẹp, nguồn đánh bắt tại khu vực khan hiếm, nên gần như các quán đều phải nhập châu chấu từ các tỉnh miền Nam về. Tuy nhiên, giới sành chơi chim thích châu chấu bắt ở Đà Nẵng và các vùng lân cận vì tươi và mập hơn. Còn châu chấu nhập từ Sài Gòn bằng đường máy bay không được "chuộng" vì phải bỏ vào thùng đá chuyển về.
Tuy nhiên, đến thời điểm khan hiếm, châu chấu Sài Gòn cũng không mua được. Nhiều người tặc lưỡi: "Mua vàng còn dễ hơn châu chấu". Một gói châu chấu khoảng 15-20 con có giá 5.000 đồng (1kg tương đương 3-5 triệu đồng) được người chơi ví đắt ngang... tôm hùm. Song không ai từ chối nhu cầu "xa xỉ" ấy của những chú chim cưng.
Anh Thanh - một người chơi chim chia sẻ: "Cứ nhẩm thử thì mới thấy nghề chơi không đơn giản chút nào. Nhu cầu cơ bản nhất của chim là bột, nhưng không phải tất cả các loại chim đều ăn một loại bột, mà mỗi con mỗi loại và mỗi loại bột mỗi giá. Quy ra ký thì thấp nhất cũng là 150.000 đồng/kg, cao cấp và tốt hơn thì 500.000 - 800.000 đồng/kg. Nhưng người chơi đều mua từng lạng nên không thấy xót, chứ nếu tính ra ký thì gạo cũng còn thua xa. Còn mồi tươi như sâu, dế, trứng kiến, điêu điêu... thì vô chừng".
Sau chuyện ăn là phần chăm sóc. Như anh H. đã phải tuyển cả 1 nhân viên chuyên chăm cho những chú chim cưng của mình từ ăn, uống, vệ sinh, tắm rửa... Còn để có tên Blue-Gold trong danh sách bộ sưu tập chim cưng của mình gồm vẹt trắng Úc, xám đuôi đỏ châu Phi, anh T. phải đảm bảo chế độ ăn, chăm sóc rất tỉ mỉ và để đảm bảo chim đẹp khi đến tuổi trưởng thành.
Thức ăn cho chim, anh T. không dùng hàng nội mà nhập luôn sữa chuyên dụng dành cho chim, đặt hàng hạt hướng dương tươi, đóng kệ…Và tất nhiên, những việc đó phải do một người chuyên trách để đảm bảo luôn đúng với "hướng dẫn sử dụng" (!).
"Trẻ hoá" thú chơi chim
Bây giờ ở Đà Nẵng, hình ảnh các cụ cao niên chăm chú săm soi bên chiếc lồng chim từ xưa đã dần đi vào quá khứ, thay vào đó là các thanh niên lao vun vút trên đường cùng chiếc lồng chim cảnh trên tay. Đi đâu cũng có thể thấy vài ba chiếc lồng chim treo trước nhà mà chủ nhân không ai khác là các thanh niên tuổi từ 40 đổ lại.
Đáp ứng nhu cầu của người chơi, các quán cà phê chuyên chim cảnh liên tiếp mở ra, kinh doanh phát đạt
Lý giải cho hiện tượng này, anh Huy - một người chơi chim cho hay: "Chơi chim bây giờ công phu và khó khăn hơn xưa, nên gần như các cụ không còn chơi nữa vì không thể theo được. Như hồi trước, các cụ chỉ chơi vài ba lồng cùng những loại chim dễ nuôi, đơn giản cả về chăm sóc cũng như mồi. Còn nay, chơi chim công phu hơn nhiều. Không có mồi thì chim không thể "sung", mà mồi đâu có đi bắt như xưa mà phải mua hết. Hơn nữa, chơi chim bây giờ còn phải mang đi "dợt" (đi đấu, học giọng) để… nâng cao trình độ. Để chim đấu được, chơi "căng lửa" thì việc mang đi, xách lại giao lưu thi đấu là rất cần thiết. Đến đây thì các cụ chịu rồi".
Anh Nhân - người chơi chim gần 20 năm nay, bổ sung: "Hồi xưa các cụ chơi để thoả cái thú chơi tao nhã của mình. Còn nay, chơi chim còn kèm cả mua bán, kiếm lời. Mà việc này, các cụ không thể bằng thanh niên. Một con chim tuyển về vài trăm ngàn, nhưng qua đấu, dợt một thời gian có thể "hét" lên vài triệu, thậm chí vài chục triệu. Đó là chưa kể chim độc, lạ thì có thể nói là... vô giá". Cà phê chim
Nắm bắt nhu cầu chơi, giao lưu, học hỏi trong thú chơi chim cảnh, các quán cà phê mang âm hưởng của chim cũng theo đó mà ra đời. Nổi tiếng nhất ở Đà Nẵng hiện nay là Cà phê Chim (trên đường Nguyễn Chí Thanh), Cà phê câu lạc bộ chim (bên bờ hồ Thạc Gián)… Đặc biệt trên đường Điện Biên Phủ có cả nhà hàng-cà phê Tràm Chim, trở thành điểm thu hút đông giới mê chim cảnh đến giao lưu hàng ngày.
Với mong muốn mang đến cho những chú chim nuôi nhốt nguồn thể lực dồi dào , tạo đà cho những bước đột phá mà chủ chim hằng mong mỏi trong suốt quá trình theo đuổi niềm đam mê .Sau đây mình chia sẻ kinh nghiệm về cách thức chăm nuôi chim cũng như 2 công thức tạo ra sản phẩm tốt nhất dành cho loài chim Chào Mào Nhiều năm trở lại đây phong trào nuôi chim chào mào tăng lên. Nhiều người qua thú chơi tao nhã đã được biết đến chim các vùng miền và địa danh ( xã huyện ) mà trước kia không hoặc chưa hề biết tới về các tỉnh miền trung . Nơi sản sinh ra những chú chim chào mào có giọng hót đặc biệt và khả năng chịu áp lực cao khi cạnh tranh ( đấu lồng ) . Khi phong trào đi lên cũng là lúc người chơi mỗi lúc một đông lên bao gồm già có , trẻ có , người mới chơi có , người nghỉ chơi chim bao năm rồi quay lại chăm chim cũng có . Sự đam mê tiếng hót 1 trong 3 chú chim được liệt vào sách đỏ chim đồng quê Việt Nam cần được bảo tồn này đã nối con người lại gần nhau hơn , không phân biệt giai cấp , địa vị , nghành nghề , hèn sang để các buổi sang cuối tuần tựu chung lại 1 điểm . Với mong muốn được giao lưu , nâng cao trình độ nghề chơi với những người cùng sở thích . Nâng cao khả năng cọ sát và áp lực của những chiến binh nhốt lồng . Song song với đó là những câu chuyện về chim ở vùng nào , cách chăm chim ra sao , chim ăn uống ngủ nghỉ như thế nào và dinh dưỡng hàng ngày là cái gì cần cho sang , trưa , chiều tối . Tắm nắng , tắm nước đã đủ và đúng cách hay chưa . Hàng ngày chim dung cám nào , Xuân – Hạ - Thu – Đông thay đổi thành phần ra sao để giúp chim thật tốt khi phải thích nghi với cuộc sống nuôi nhốt trong lồng . Trong đó cám là thức ăn chủ yếu để nâng cao thể chất cho chim không chỉ sống mà phải sống khỏe . Không phải hót mà phải hót to và nhiều . Không những đấu mà phải đấu hay , đấu đẹp và đấu bền . Cung không đủ cầu khiến nhiều chủ nhân nuôi chim tìm tòi , học hỏi và cho ra đời thập cẩm các loại thức ăn cho chào mào . Chính vì lẽ đó mà những người mới nuôi chim lầm tưởng rằng cứ cho ăn cám tốt là chim sẽ đẹp , cứ cho ăn cám chất là chim sẽ hay . Dẫn tới những trường hợp chẳng hiểu gì về chim vùng miền và thời tiết cũng sản xuất cám . Ớm ờ còn có kẻ chưa nuôi chim thay lông lần nào cũng làm cám bán ra cho anh chị em . Khổ nỗi nhìn những chú chim sau khi ăn loại thực phẩm đó vào đi ỉa chảy lõng bõng là nước , phân lên mùi hôi nồng nặc . Qua vài ngày chim bắt đầu xù lông và bỏ đấu dẫn tới tình trạng chim vào mùa hè đang căng lửa để chơi thì lại đứng ị ra thành 1 khối lù lù . Thường thì những người nuôi chim lâu năm có thể nhìn nhiều điểm để nhận dạng rằng chú chim đó đang khỏe mạnh hay đau ốm , đang căng lửa hay chẳng có tí lửa nào . Mà yếu tố đầu tiên đó là nhìn phân của chú chim mình nuôi . Nhìn phân chim để đoán bệnh tật , nhìn phân chim để biết thức ăn có thích nghi được với nó hay không và đặc biệt hơn cả là nhìn phân chim để biết được thời tiết trong ngày và ngày tiếp đó . Nói vậy để biết cái thời khó khăn nhưng CÁC CỤ nuôi chim nhà ta cũng đã đúc kết được nhiều kinh nghiệm dân gian mà chỉ có qua thời gian mới vỡ ra và có được . Nói vậy để ace biết được rằng lòng dạ của những chú chim nhỏ khá nhạy cảm so với thể trạng và trọng lượng của chúng . Khu vực miền Bắc nói chung không có được thời tiết thiên phú như các tỉnh của 2 miền Trung và Nam . Quanh năm có Nắng , Gió , đây chính là yếu tố cơ bản để những chiến binh nhốt lồng dễ dàng thích nghi hơn . Độ ẩm cao hơn chính là yếu tố quyết định tới hình thể , dáng bộ cũng như thể lực của chim khi ráp lồng . ACE có thể để ý và thấy rõ 1 điều . đó là những ngày có độ ẩm cao hơn bình thường thì chim sẽ thường xuyên bù lông đứng lắc qua lắc lại mặc cho thời tiết có ổn định và nắng nóng đến mức nào . Chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý khiến những chú chim được liệt vào danh sách các chú chim chất lượng , hung dữ , có tuổi lồng vẫn không bứt lên được . Nước chơi (đấu) vật vờ , thất thường là điều rất dễ nhận ra . Lúc thì như điên loạn , lúc lại cụp mào mà chủ nhân của chúng chẳng hiểu lý do vì sao . . Xin nêu lên 1 số biểu hiện thường gặp khi nuôi chim Chào Mào tại khu vực Hà Nội và các tỉnh phía bắc để các cụ lâu nắm cũng như ace mới chơi chiêm nghiệm và tìm cách khắc phục : - Chim thường xuyên có hành động tự nhổ lông ( mặc cho đó là lông máu và lông mới nhú ) - Chim thường ăn tất tần tật các loại vỏ hoa quả ( Chuối – Cam ……) - Chim thường mổ vào tai cóng , áo lồng và đặc biệt là xuống đáy lồng xé ăn giấy báo ( giấy lót phân ) . Thậm chí ăn cả phân của chúng đi ra . - Chim thường đứng co ro và chỉ đứng bằng 1 chân . - Cuối cùng là lông chim rất khô và sơ xác . Gặp những biểu hiện như trên nghĩa là chim chưa đạt yêu cầu về chế độ dinh dưỡng trong thức ăn hàng ngày và chế độ vệ sinh an toàn . Điều đó đồng nghĩa với việc chim không đạt được phong độ đỉnh cao như chúng ta mong muốn . Ở phần trên của bài viết minh đã nhắc tới trường hợp thời tiết 4 mùa của miền bắc và các hiện tượng thường gặp phải của chim chào mào khi nuôi nhốt trong lồng để các cụ cùng toàn thể ace thấy được phần ảnh hưởng khá lớn do thời tiết tác động lên những chú chim . Qua đó cần bổ sung và cân bằng các chất cần thiết trong thành phần cám nuôi để giúp chim thích nghi được với thời tiết cũng như áp lực nhằm thúc đẩy và giúp chim luôn đạt phong độ đỉnh cao mà chủ nhân của chúng hằng mong muốn . Nguyên liệu chính thì từ trước tới nay người nuôi chim vẫn dựa chủ yếu vào các thành phần trong Ngũ Cốc Thực . Nhưng cái khó nhất chính là sự kết hợp hài hòa giữa các thành phần nhằm phát huy được công dụng của các chất có trong ngũ cốc . Ngoài ra chế biến cũng hết sức quan trọng giúp thành phẩm khi hoàn thành không bị biến chất và mất đi công hiệu của nó . Qua trải nghiệm thực tế nhiều năm minhhp xin gửi tới ace 2 công thức cám dành cho Chào Mào đang được nuôi dưỡng tại khu vực thời tiết 4 mùa như Hà Nội và các tỉnh phía Bắc đang rất được ưu chuộng đã mang lại những bước đột phá về sự thành công và làm hài lòng các ông chủ khó tính nhất . Công thức thứ nhất : (Xin lấy cách đong đo bằng cân để có được sự chính xác) Thành phần nguyên liệu : Cám dùng từ tháng 02 đến tháng 08 (dương lịch) - Bột Ngô : 500g (có thể dùng bằng cám ba vì) - Đỗ xanh (có vỏ) : 500g - Đỗ tương : 300g - Gạo lứt đỏ : 400g (có thể dùng gạo thường) - Vừng (vàng) : 250g - Tôm tươi : 400g (Loại tôm nước ngọt hay còn gọi là tép gạo ) - Đường vàng : 40g - Cà rốt : 500g - Bột canh : 20g (Có thể thay bằng 10g muối trắng) - Trứng gà : 40 quả (Chỉ lấy lòng đỏ ) Cám dùng từ tháng 08 đến tháng 02 (dương lịch)Mùa lạnh - Bột ngô : 500g (có thể dùng bằng cám ba vì) - Đỗ xanh (có vỏ) : 300g - Đỗ tương : 500g - Gạo lứt (đỏ) : 250g (có thể dùng gạo thường) - Lạc (đậu phộng) : 250g - Tôm tươi : 400g (Loại tôm nước ngọt hay còn gọi là tép gạo ) - Mật ong : 100g - Cà rốt : 500g - Bột canh : 20g (Có thể thay bằng 10g muối trắng) - Trứng gà 50 quả (Chỉ lấy lòng đỏ) - Bột Khoáng PROMIX : 20g - Nghệ tươi : 20g (chỉ cho vào 3 tháng mùa đông) Công thức thứ 2 : CT 2 (Xin lấy cách đong đo bằng cân để có được sự chính xác) Cám dùng từ tháng 02 đến tháng 08 (dương lịch) - Gạo lứt (đỏ) : 500g (có thể dùng gạo thường) - Đỗ tương : 300g - Đỗ xanh : 500g - Tinh bột ngô : 400g (cái này có bán tại các đại lý thực phẩm và siêu thị) - Vừng vàng : 300g - Tôm tươi : 500g (Loại tôm nước ngọt nhỏ hay còn gạo là tép gạo) - Trứng gà : 50 quả (chỉ lấy lòng đỏ) - Thịt bò : 300g - Mật ong : 200g - Cà rốt : 1kg - Kỳ tử : 150g - Bột xương cá : 50g - Khoáng tổng hợp PROMIX : 20g Cám dùng từ tháng 08 đến thàng 02 (dương lịch) - Gạo lứt (đỏ) : 500g (có thể dùng gạo thường) - Đỗ tương : 500g - Đỗ xanh : 300g - Tinh bột ngô : 400g - Lạc (đậu phộng) : 300g - Tôm tươi : 500g (Loại tôm nước ngọt nhỏ hay còn gạo là tép gạo) - Trứng gà : 40 quả (chỉ lấy lòng đỏ) - Thịt bò : 300g - Mật ong : 200g - Cà rốt : 1kg - Kỳ tử : 300g - Bột xương cá : 50g - Khoáng tổng hợp PROMIX : 20g - Nghệ tươi : 20g (Chỉ dùng vào 3 tháng mùa đông) Với công thức thứ 2 này khá nặng nên tôi thấy chỉ nên áp dụng đối với chim có tuổi lồng từ 18 tháng trở lên . Cách chế biến : - Gạo lứt đỏ ta rang lửa to và đều tay đến khi gạo nổ hoa chanh là được . (Đối với gạo thường chúng ta rang đến khi hạt gạo trắng đều là được .) - Đỗ tương ta rang tới khi vỏ đỗ nứt đều là OK . - Đỗ xanh ta chỉ rang qua cho tới khi đỗ méo hạt là được . - Vừng ta rang tới khi hết tiếng nổ lét đét là OK . Nếu là lạc thì chúng ta rang chín vàng . - Tôm ta rửa sạch cho vào nồi rang tới khi tôm chín đỏ là OK . - Thịt bò ta băm nhỏ hoặc xay ngay tại hàng thịt là OK . - Cà rốt luộc chín mềm để nguội . - Nghệ tươi cạo sạch vỏ rồi giã nhỏ . Sau khi làm chín hoàn toàn các thực phẩm cần thiết các bạn chế như sau : Ta trộn : Gạo + Đỗ tương + Đỗ xanh + Vừng (Lạc) + Kỳ tử . Rồi cho vào xay nhuyễn (bột càng mịn càng tốt ) . Cái này giúp chim tiêu hóa càng nhanh càng tốt . Vì như chúng ta đã biết hệ tiêu hóa của giống chim chào mào là rất nhanh , chúng chỉ có thể tiêu hóa và hấp thụ trong thời gian tối đa là 3 phút , do vậy nếu chúng ta xay bột chưa nhuyễn khiến chim ăn nhưng không hấp thụ được hết các thành phần dinh dưỡng thì cám có tốt cũng như không . và dẫn tới tình trạng : Sống Phân . Tiếp theo ta chộn : Tôm + Lòng đỏ trứng + Mật ong + Cà rốt + Bột xương cá + Khoáng tổng hợp + Nghệ tươi (nếu có) thành hỗn hợp . Sau đó dùng máy xay sinh tố xay nhuyễn thành thể lỏng . (Với các tỉ lệ các thành phần và cách chế biến như trên chúng ta không cần dùng đến nước . Nếu cần dùng đến nước các bạn có thể dùng nước luộc cà rốt để nguội chế thêm vào . Vì theo như quan điểm và cách làm của tôi thì tuyệt đối không nên dùng nước máy pha chế khi làm cám) . Ta chộn đều 2 loại trên vào với nhau sau đó dùng máy đùn ra dạng hạt . Cách sấy khô : Từ trước đến nay tôi đều thấy ace làm cám dùng rát nhiều cách để làm khô cám . Tuy nhiên theo kinh nghiệm của tôi thì từ khi chộn 2 loại hỗn hợp nêu trên vào với nhau tới khi sấy khô mà thời gian kéo dài 2 đến 6 giờ đồng hồ thì chất lượng cám không đảm bảo . Vì như chúng ta biết các loại thực phẩm ngũ cốc trên bị làm ướt trong thời gian quá lâu sẽ khiến chúng biến chất và không còn đảm bảo nguồn dinh dưỡng cần thiết mà chúng mang lại . (Các bạn hãy hình dung và thử nghiệm ngâm các loại ngũ cốc trên trong thời gian 2-6 tiếng thì sẽ biết mùi vị và hiểu tác hại của nó như thế nào ) Do vậy cách sấy cám tốt nhất là nên dùng lò vi sóng hoặc lò nướng có tần suất và nhiệt độ cao như dưới đây để giúp chúng ta sấy trong thời gian ngắn nhất có thể . ( tùy vào khối lượng cám làm ) Thường thì tôi sấy trong khoảng thời gian 1-2h đồng hồ là cám phải khô . Qua đó cám luôn giữ được các dưỡng chất cần thiết mà không bị biến chất. Mang lại nguồn dinh dưỡng có độ ổn định cao và khả năng giữ lửa rất tốt . Giúp chim duy trì thể lực để có khả năng ra giọng đều trên giàn đấu . Trên đây là 2 công thức tôi đã làm trong 2 năm trở lại đây và cho công hiệu hoàn toàn phù hợp với chim được nuôi dưỡng tại miền bắc với khí hậu 4 mùa . Giúp những chú chim bứt phá và phát huy được hết khả năng mà ngoài tự nhiên cũng không hề có được . Xin đưa ra minh chứng một số chú chim mẫu mực tại các diễn đàn , cội dợt và hội thi đã trở thành biểu tượng trong lòng người nuôi chim mà minhhp đã từng phục vụ và được sử dụng dưới 2 công thức cám này . - CHÍ PHÈO của anh ĐaiLinh . - BỒ BÀN của anh Longkucku (Giải Nhất Hà Đông mở rộng lần I) - HUẾ LÙN + 172 của anh Tuấn Tít (Giải Nhất Hà Nội mở rộng lần III - Hà Đông lần II và các giải Nhì , Ba tại các tỉnh thành như Bắc Giang , Sơn Tây . . vv ) - HUẾ CON của anh Đức – Hưng Yên ( Giải Nhất Yên Viên mở rộng lần I – Nhất Hà Đông mở rộng lần III và các giải Nhì + Ba tại các tỉnh thành như Hà Nội , Quảng Ninh . . vv ) - Còn rất rất nhiều các giải thưởng Nhì – Ba và Top 10 ở các vòng trung kết của những chú chim khác tại các hội thi liên tỉnh và mở rộng tại các tình thành khu vực phía Bắc đã làm nức lòng người hâm mộ mà tôi không thể nêu hết lên đây đang tin dùng . (Tuy nhiên còn 1 số nguyên liệu mang tính kích ứng cho những chú chim thay lông xong , chuyển vùng miền , qua mùa đông dẫn đến xù lông quá lâu , bỏ hót , bỏ đấu tôi xin không đưa vào đây vì sử dụng nó khá cầu kỳ và tác dụng như con dao 2 lưỡi ) Thú chơi nào cũng đòi hỏi người chơi kiên trì , tìm hiểu và bao quát tổng thể . Nhìn nhận 1 cách khách quan và tự chiêm nghiệm – suy ngẫm . . . Để rồi đúc rút được kinh nghiêm cho bản thân và nâng nhìn về nghề chơi mình đang hướng tới . Xin đưa ra 1 số dẫn chứng cụ thể để các cụ và ace dễ hình dung . -Với 1 Cần Thủ khi đi câu đòi hỏi phải có kinh nghiệm , thính câu hợp lý để xác định được mục tiêu mình muốn bắt là loài cá nào . Nếu thính câu tốt gặp ngày cá đi ăn cộng kinh nghiệm lâu năm thì thường sẽ bắt được cá to và nhiều hơn so với người ngồi kế cạnh . - Với bất cứ 1 vận động viên của môn thể thao nào cũng cần có năng khiếu , thời gian rèn luyện + Nguồn Dinh Dưỡng cần thiết để có thể duy trì nhịp độ và thể lực trong suốt quá trình thi đấu . * Nói tóm lại , theo quan điểm của tôi nguồn dinh dưỡng (cám) chỉ là yếu tố thứ 3 cộng hưởng trong sự thành công khi giúp những chú chim phát huy được hết khả năng và đạt đỉnh cao về phong độ. Tôi xin chia ra làm 3 phần khi chú chim đạt phong độ đỉnh cao (chim hay) như sau : 100% = 30% là tố chất chú chim + 40% cách chăm nuôi đúng cách + 30% nguồn dinh dưỡng hợp lý , hợp với cơ địa của chú chim .Chúc các bạn làm phù hợp với chú chim của mình. Đây là bài mình sưu tầm được các bạn tham khảo.
theo http://blog.chaomao.net/2012/09/cam-luc-danh-cho-chim-chao-mao-cua-anh.html
Chào mào Huế là một trong những giống chào mào hay nhưng chim Huế thì có nhiều vùng khác nhau. Người Huế biết khá rõ về giống chào mào. Mình xin được nêu ra những đặc điểm của chim Huế để cho các anh em tham khảo khi lựa chọn chào mào Huế.
Về đặc điểm đặc trưng của chào mào Huế:
Chim Huế thường nhỏ và vừa chim, ít chim to, yếm không đen đậm kéo sâu xuống cổ. + Mào chim chủ yếu là đinh, mào rơm (mào cui), mào lân rất ít.
Dáng chim không được dài lắm, chim căng lửa mới có con đuôi xếp 1 cọng, lưng tôm, dáng đứng cao, nói chung dáng chim Huế không dài đẹp bằng chim Qui Nhơn, Bình Định, Đà Nẵng.
Về chất giọng hầu như giọng thổ to, đanh là chủ yếu. Tuy nhiên một số chim giọng chuông. Chim thường ra giọng nhanh nhưng tròn rõ, nhanh nhưng tiếng nào ra tiếng đó, mỗi lần ra giọng từ 6 đến 7 âm nhưng độ luyến láy đảo giọng rất ít. Giọng chim Huế rất dễ phân biệt, không lắt rắt giọng dài chim Đà Nẵng.
Nước đấu, ra giọng đều, chém cánh, hay bu bám lồng đòi đá hay dọa nẹt các con khác. Chim Huế đi chơi đấu trường tương đối tốt.
Đặc điểm riêng chim của các vùng miền như sau:
Phía Bắc của tỉnh Thừa thiên Huế, Phong Sơn là một xã thuộc Huyện Phong Điền xã này nằm ở Khu du lịch suối nước nóng Thanh Tân nổi tiếng chắc ai cũng biết, đi theo hướng này lên phía Bắc có xã Phong Mỹ (Chiến khu Hòa Mỹ) vùng này chim rất hay nhưng giờ rất hiếm chim, phải vào tận rừng sâu mới thấy được vài con. Đặc điểm của chim Phong Sơn ra giọng dài hay luyến láy đảo giọng, dáng chim nhỏ, dữ chim, đấu đá tốt.
Dòng chim Kim Phụng là chim nổi tiếng nhất của Huế hầu như là anh em Huế đã chơi chào mào đều thừa nhận là "giọng chim hay nhất của Huế". Hiện nay chim Kim Phụng rất hiếm, không còn nũa, gần như bị tiệt chủng 100%, giờ chỉ còn chim di cư, rất ít chim gốc.
Vùng Diên Hòa có giống chim Khe Vàng có chất giọng láy luyến tốt, thu hút lòng người, đặc điểm của dòng chim này khó nuôi rất lâu nổi.
Ngoại ô thành phố Huế, có giống chim Chằm, dòng chim này rất dữ, giọng hay, nhưng hiện nay dòng chim này khá hiếm, hầu như không còn nữa.
Phía Nam, có vùng A Lưới, xã Hồng Vân, Hồng Thuỷ......chim A lưới dáng to đẹp ít có chim trời già, ra giọng lắt rắt không rõ ràng, dòng chim này được nhiều anh em Huế đi bẫy, vì dễ đi và dễ bẫy. Đây cũng là nguồn chim bổi lớn nhất của A lưới được cung cấp chuyển ra cho các Tỉnh phía Bắc và cả nước.
Dòng chim Bình Điền, Bình Thành rất hay tiếng thổ to, vang, tướng dữ chim, dáng to đẹp, đấu đá chơi trường rất bền chim.
Vùng Nam Đông không rộng nhưng có nhiều xã nhỏ như: Hương Sơn, Hương Hòa, Thượng Nhật, Phú Mậu, Thượng Long, Thượng Quảng,... Chim Nam Đông mỗi vùng có một chất riêng biệt, có vùng hay và dở. Hay và dở chỉ mang tính tương đối. Vùng hay thì 10 con có 7 hay 3 dở, và vùng dở thì ngược lạị.
Hương Sơn: chim có giọng rõ ràng, thánh thót, đặc biệt rất trong, nhưng bộ yếm đa số không kín cho lắm.
Hương giang: là vùng chim có chất giọng không được rõ ràng, luyến láy và đảo giọng ít..
Thương Long, Thượng Quảng là vùng chim rất hay hót dài, tiếng đanh, luyến láy hay đảo giọng nhiều. Dòng chim này chơi giọng thì hay nhưng đấu đá không bền chim.
Hương Lộc: chim khá to, giọng cũng to, ướm có những con rất đậm và kín. Chim ít dữ.
Chim vùng đồi Năm heo( thuộc thác trời): chim đẹp, giọng lai Hương Sơn nên rất hay, chim dữ, dễ huấn luyện thành mồi.
Phú Mậu: giọng nhanh, chim yếm ngắn là nhiều, đặc biệt chim vùng này dữ nhưng ở ngoài trời lâu bắt được. Có con đi đánh mất gần 3 tiếng, nó chi đấu giọng với mồi, sau đó mới đá.
Ngoài chim Huế các vùng miền trên còn có chim các vùng như: Đèo A Co, chim vườn quốc gia Bạch Mã, chim Tà Lương….đều là những dòng chim có giọng đặc trưng riêng của vùng miền, các vùng chim đi đấu đều rất tốt.
Trên đây là một số chim chào mào của Huế của các vùng để cho các anh em tham khảo lựa chọn khi quyết định chơi chim Huế. Như các anh em đều biết, chim Huế hiện nay rao bán rất nhiều, nhưng hỏi gốc chim vùng miền thì mù tịt. Để kiếm được con chim Huế hay đúng gốc vùng miền là rất khó. Thậm chí đã mua chim Huế rồi vẫn phải quay Clip để nhờ anh em Huế thẩm định lại có đúng gốc vùng miền không.
Hiện nay chim bổi Huế khá hiếm một số lái buôn hay nhập chim bẫy theo đàn như chim Đắc lăk, Quảng Nam, Đà Nẵng, Quảng Trị....về thường giao bán cho các cửa hàng chim cảnh tại Huế, các tỉnh phía Bắc và cả nước. Các cửa hàng chim thường nói với người mua là chim bổi Huế để dễ bán. Vì vậy cảnh báo anh em phải thận trọng khi lựa chọn mua chim Huế.
Chào mào Đồng bò
Khoảng 2 3 năm trở lại đây chim Đồng Bò rất hiếm vì do khu sinh sống của giống chim này dễ bị con người đi tới và săn bắt nhìu, hiện nay tại Đồng bò rất nhìu giống chim khác nhau do bị xẩy hay chim thả về nên lai giống khá nhìu, giống chim bây giờ to con hơn giọng cũng khác hơn.
Chào Mào Cửu Long!
Đồng bằng sông Cửu Long với địa hình thiên nhiên chia cắt, khá rõ rệt, hệ thống sông ngòi dày đặc xen giữa là các đồng bằng châu thổ, núi non và các cồn bãi rộng lớn. Khí hậu cận xích đạo nắng ấm quanh năm, cây trái xum xuê, có ranh giới tự nhiên giáp với các tỉnh có những dòng Chào Mào nổi tiếng như Gia Định (Long An, thành phố Hồ Chí Minh ngày nay) là dòng chim Thủ Đức, phía Tây giáp Tây Ninh, với dòng chim Suối Đá Tây Ninh.
Môi trường sống được nhiều ưu đãi, khá giống với các vùng trên như: Đồng Tháp Mười, vùng núi Thất Sơn, vùng núi đá vôi Kiên Giang Hà Tiên, vườn quốc gia U Minh Thượng, U Minh Hạ. Nhưng hiện nay, thông tin về những dòng chim Chào Mào Miền Tây Nam Bộ, vẫn còn mơ hồ, ít ỏi, một số nguồn tin cho rằng lượng chim hiện tại là do các phân loài khác từ các tỉnh Gia Lai, Đắc Lắc được người dân phóng sanh, hoặc sẫy mà nhập bầy sinh sản. Môi trường sinh thái thuận lợi giúp chim di cư và định cư tốt ở đồng bằng Sông Cửu Long, chúng ta nhắc nhiều đến các dòng chim miền Bắc, miền Trung, Tây Nguyên và khu vực TP.HCM nhưng có khi nào ta đã bỏ qua dòng Chào Mào miền Tây.
Một góc dãy Thất Sơn huyền bí cùng những truyền thuyết từ thời "Con chim kêu cũng sợ, con cá vùng cũng kinh". Các Đạo Sĩ đả rắn, diệt hổ từ thuở rừng hoang đất lạ cây cối rậm rịt thú dữ đi thành đàn.
Ngược lên phía Bắc là vùng Đồng Tháp Mười, gồm 3 tỉnh Đồng Tháp, Tiền Giang, Long An với các vườn quốc gia như Tràm Chim, Láng Sen là nơi hội tụ của nhiều loài chim quý, như Sếu Đầu Đỏ, Giang Sen, và nhiều loài chim khác...
Miền Tây còn là cái nôi của các loài hoa trái nhiệt đới, là thức ăn tuyệt vời đối với chim Chào Mào. Liệu đây có phải là nơi chúng chọn để phân bố.
Chào mào Canh Liên- Vân canh- Bình Định
chào mào Bình Định có tố chất đấu trường rất hay. Cụ thể là tại xã Canh Liên huyện Vân Canh tỉnh Bình Định, ở đây chào mào có sắc lông rất đẹp, không to con lắm nhưng đấu trường thì tuyệt.
Muốn nhận biết dòng chào mào này rất đơn giản, nhìn bề ngoài là có thể dự đoán 90% là chình xác.
dấu hiệu đặc biệt để nhận biết dòng chim này là : Lông bụng rất trắng kể cả ở hai bên hông chim, rất khác với cán vùng miền khác là đen nhạt hay màu hẩm ( hơi vàng)
Đậu bắp là một loại rau ăn quả, năng suất bình quân từ 20 - 25 tấn/ha/vụ. Loại cây trồng này cho thu nhập khá cao từ 60 - 100 triệu đồng/ha/vụ. Đậu bắp là một loại rau ăn quả, thân thảo, có thời gian sinh trưởng ngắn, chúng được trồng phổ biến tại miền Nam, thích nghi vùng nhiệt đới nóng ẩm. Có 2 vụ trồng chính: Vụ xuân gieo từ cuối tháng 12 đến tháng 1, thu hoạch từ tháng 5 đến tháng 7; vụ thu đông gieo từ cuối tháng 6 đến tháng 7, thu hoạch từ tháng 9 đến tháng 12, đầu tháng 1. Giống trồng có thể lấy các giống VN1; ĐB1; TN 75 do trong nước sản xuất hoặc các giống nhập khẩu như: Jubilee 047; Lionseeds của Ấn Độ, Đài Loan. Đất trồng phải chọn loại đất cát pha, thịt nhẹ, hoặc đất thịt trung bình, pH từ 5,5 - 6,8. Đất phải bằng phẳng, dễ tưới và tiêu nước, được cày bừa kỹ và làm sạch cỏ trước khi gieo. Lên luống rộng 1,1 - 1,2m, chiều cao luống 25 - 30cm. Gieo 2 hàng, khoảng cách 70 - 80cm x 40cm/cây. Trước khi xuống hạt, phải ủ trước cho hạt nứt mầm và trộn với thuốc sát trùng dạng để tránh côn trùng cắn phá. Mỗi hốc gieo 2 hạt, sau đó chọn để lại 1 cây khoẻ mạnh; gieo hạt xong lấy tay xoa đất lấp kín hạt 1.000m2 cần 2 - 3kg hạt giống. Tuyệt đối không được dùng phân chuồng tươi, phân bắc tươi và nước phân tươi để bón hoặc tưới. Bón lót cho cây với liều lượng 1,5 - 2 tấn phân chuồng/1.000m2, cũng có thể dùng phân hữu cơ sinh học hoặc phân rác chế biến thay thế phân chuồng với lượng bằng 1/3 lượng phân chuồng. Nên bón theo rãnh, dùng cuốc rạch rãnh sâu 10 - 12cm, cho phân vào rãnh, lấp đất phủ lên rồi gieo hạt vào. Nếu đất chua cần bón 50 - 100kg vôi bột trước khi bừa ngả. Bón thúc lần đầu tiên khi cây có 2 lá thật, dùng 5kg urê + 3kg kali hoà nước tưới cho 1.000m2 diện tích trồng, kết hợp làm cỏ, xới nông, vun nhẹ vào gốc. Bón thúc lần 2 khi cây 5 - 6 lá thật với liều lượng 5kg urê + 5kg kali/1.000m2, bón cách gốc 15 - 20cm. Bón thúc lần 3 khi đang ra hoa rộ, bón 7kg urê + 5kg kali/1.000m2, bón vào giữa hai hàng theo các hốc, chôn kín phân sau đó dùng tưới nước đủ ẩm cho phân tan ra. Chủ động phòng trừ một số sâu, bệnh hại như: Rầy, rệp, bọ xít, bệnh thán thư... để năng suất, chất lượng đậu đạt cao và ổn định. Cần phun định kỳ các loại phân bón qua lá như Multi-K khoảng 7 ngày/lần, cây sẽ rất xanh, bền, sai quả, năng suất tăng thêm 20 - 30%. Sau trồng 50 - 60 ngày bắt đầu thu trái, thu thành nhiều lứa, sau khi thu cần tiêu thụ ngay trong thời gian 1 - 2 ngày, nếu để lâu trái bị già.
Thời vụ
- Vụ Xuân: Gieo từ cuối tháng 2 đến tháng 3, thu hoạch từ tháng 5 đến tháng 9. Nếu gieo muộn, cây sớm ra hoa, nhưng năng suất giảm dần.
- Vụ Thu-Đông: Gieo từ cuối tháng 7 đến tháng 8, thu hoạch quả từ tháng 9 đến tháng 1, đầu tháng 2.
2. Giống
Các giống hiện đang được sử dụng là:
+ Giống địa phương do Viện Khoa học nông nghiệp tuyển chọn (Phân viện miền Nam), giống DB1 do Viện nghiên cứu Rau
- Quả chọn lọc.
+ Giống nhập nội từ Thái Lan và Đài Loan.
Lượng hạt giống cần từ 18-22 kg/ha.
3. Làm đất
Chọn loại đất cát pha, thịt nhẹ, hoặc đất thịt trung bình, pH từ 5,5-6,8. Đất phải bằng phẳng, dễ tưới và tiêu nước.
Đất cày bừa kỹ, làm sạch cỏ trước khi gieo.
Lên luống 1,4-1,5m, mặt luống rộng 1,1-1,2m, chiều cao luống 25-30cm.
4. Mật độ, khoảng cách
Gieo 2 hàng, khoảng cách 70-80cm x 40cm/cây; mật độ từ 3,2-3,5 cạn cây/ha.
5. Phân bón
Tuyệt đối không được dùng phân chuồng tươi, phân bắc tươi và nước phân tươi để bón hoặc tưới.
5.1. Liều lượng phân chuồng: Bón lót 15-20 tấn/ha, cũng có thể dùng phân hữu cơ sinh học hoặc phân rác chế biến thay thế phân chuồng với lượng bằng 1/3 lượng phân chuồng.
5.2. Liều lượng và phương pháp bón phân hoá học
- Bón thúc: chia 5 lần.
+ Lần 1: cây có 4-5 lá thật.
+ Lần 2: bắt đầu nở hoa.
+ Lần 3: thu quả đợt 1.
Sau đó, cứ cách 2 lứa hái lại tưới thúc (dùng nước phân mục để tưới dưỡng cây).
- Làm cỏ, xới vun 2 lần và kết hợp với bón thúc lần 1 và lần 2.
- Có thể dùng các dạng nitrat amôn hoặc sulfat amon thay cho urê, cloruakali thay cho kali sunphat hoặc dùng các dạng phân hỗn hợp, phức hợp NPK để bón với
liều nguyên chất tương ứng. Ngoài biện pháp bón vào đất, có thể phun qua lá các dung dịch dinh dưỡng đa lượng, trung lượng, vi lượng theo hướng dẫn sử dụng của hãng sản xuất.
- Chỉ được thu hoạch quả sau khi bón phân ít nhất 7-10 ngày.
6. Tưới nước
Sử dụng nguồn nước tưới sạch (nước sông, nước giếng khoan). Tuyệt đối không sử dụng nguồn nước thải bị ô nhiễm, nước thải từ bệnh viện.
Cần thường xuyên giữ độ ẩm đất 80-85% trong suốt quá trình thu hái quả.
7. Phòng trừ sâu bệnh
* Sâu hại
+ Sâu đục quả (Maruca testulalis): Phải phòng trừ sớm khi sâu chưa đục vào quả hoặc mới chớm đục vào quả, sử dụng các thuốc Sherpa 20 EC, Cyperan 25 EC, Sumicidin 10 EC.
+ Rệp (Aphis sp.): Phòng trừ bằng thuốc Karate 2,5 EC hoặc Sherpa 20 EC.
* Bệnh hại
+ Bệnh thán thư (Colletotrichum sp.): Phòng trừ bằng các loại thuốc Benlat 10 WP, Score 250 EC, Ridomil MZ 72 WWP, Derosal 50 SC.
Nước ta đưa chia làm ba vùng miền chính: Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ. Dân mỗi vùng vì thế mà cũng có tiếng nói khác nhau. Người Bắc nói giọng trầm ấm, âm hơi nặng, người Trung nói giọng thanh, nhiều nhấn nhá trầm bổng, người miền Nam chất giọng sang sảng ít nhấn nhá và láy âm. Nói người Hà Nội chuẩn giọng Bắc, nhưng ngoài ra tiếng Bắc của các tỉnh lân cận cũng mang âm hưởng dân gian riêng: tiếng Bắc Thái Bình, Nam Định, Lào Cai v v..., mỗi vùng mỗi khác, tiếng Trung cũng vậy ngoài giọng Huế được nhiều người biết đến còn các giọng như Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa v v..., cùng là giọng Bắc cùng là giọng Trung cùng là giọng Nam nhưng tiếng nói mỗi vùng lại có nét riêng của địa phương... Xin đơn cử như một người miền Trung đứng tuổi cho dù có vào Nam ra Bắc họ vẫn nguyên bản sắc tiếng nói của mình không bị nhại giọng mất giọng. Nhưng giả sử cũng một người Trung khác như người này lại nhỏ tuổi, nên vào Nam thì nói tiếng Trung pha Nam, ra Bắc lại nói tiếng Trung pha Bắc. Trường hợp định cư lâu dài có thể chuyển hẳn qua giọng địa phương. Vì vậy, nên một số gia đình người Hà Nội gốc nhưng con cái lại nói giọng Nam khá chuẩn ( tất nhiên và vẫn còn vài từ mang âm hưởng Hà Nội), không đâu khác đó chính là sự ảnh hưởng của môi trường sống...(*) Cùng nằm trong phạm trừu đó chim Chào Mào có những nét tương đồng, theo ý chủ quan của tôi, ta nên chia chim giọng làm 2 loại,loại tơ và loại già. Chim tơ là chim non mùa rừng chỉ nắm được một sống giọng cơ bản của chim già, khi về tay người nuôi tiếp xúc đấu giọng nhiều với các chim vùng khác gây hiện tượng lẹo giọng, lai giọng. Thế tại sao, những con chim tự nhiện cũng tiếp xúc nhiều với chim vùng khác mà không bị lai giọng. Xin thưa rằng trong tự nhiên không có khái niệm địa phận và lãnh thỗ có thể 2 vùng khác nhau chỉ cách cành cây ngọn cỏ, việc chim hằng ngày đi kiếm ăn va chạm với những con vùng khác vẫn là chuyện thường, cái quý ở đây nhằm vẫn giữ nguyên chất giọng gốc của mỗi vùng chính là những con chim già rừng làm nòng cốt, cho dù chim tơ hay lai vãng các vùng khác có thể bị lẹo giọng nhưng khi về đúng bản quán nó sẽ được các con già kèm cặp, chỉ dạy lại giọng truyền thống. Đó chính là nguyên do xuất hiện các dòng chim phong phú đa dạng như hiện nay.
Xét về chim già thì đây là những chú chim sống lâu năm, đinh cư tại một đia bàn nhất đinh, truyền giọng cho các lứa chim con của nó và chim tơ khác, đây chính là lực lượng kế thừa các thế hệ đi trước nhằm duy trì chất giọng đặc sản của dòng giống mình. Chim nào giọng nấy quả không sai. Đặc biệt cái hay ở những chú chim già rừng này chính là khả năng giữ giọng, nếu thử ép giọng cho những chú chim này quả thực và một việc rất khó, sở dỉ như thế vì chim đã già cứng giọng, ngoài rừng nó đã trau dồi đầy đủ các âm giọng chuẩn của vùng nên không thể học và cũng không cần học những giọng khác. Dĩ nhiên và trong giai đoạn còn là chim tơ chúng cũng được các thế hệ trước kèm cặp giọng & âm.
Môi trường nuôi nhốt. Hiện nay, phong trào chơi chim chào mào đang lan rộng khắp các tỉnh thành trong nước, cầu rộng buộc cung phải tăng vì thế mà, nạn săn bắt chim ồ ạt quá mức bằng các loại bẫy lụp cũng làm giảm đáng kể số lượng những chú chim già rừng. Chim Chào Mào đánh đánh bẫy thường có tuổi rừng trung bình từ 6 tháng - 2 mùa, đây là những chú chim tơ còn yếu giọng, khi được nuôi chung với chim vùng khác, sẽ khó tránh khỏi hiện tượng lai giọng lẹo giọng. Hơn nữa, thú cho chim chơi trường chơi cội ngày càng tăng nhanh, chim các vùng Bắc, Trung, Nam cùng tề tụ, cũng góp phần làm chim lạc giọng mất gốc. Chim có tuổi rừng từ 2 mùa trở xuống khi tiếp xúc nhiều với chim miền khác sẽ bị mất giọng ngay ( Nguyên nhân như trên (*) )... Muốn tránh được tình trạng này theo các nghệ nhân uy tín tôi từng trao đổi, thì chim phải có từ 3 mùa trở lên mới không lai giọng, ấy là chim già rừng, còn chim tơ thì phải đảm bảo nuôi cùng loại, qua mùa thứ 3 chim đã cứng giọng, các âm đi đã quá quen thuộc nên không thể lai giọng được, lúc ấy ta có thể thoải mái chơi trường nhưng chim vẫn giữ nguyên chất giọng. Nói về chim học giọng. Tức là chim còn non mùa, nghe chim khác hót thì nhại theo lâu dần thì giống hệt như chim thầy, đây cũng là một các ép giọng cho chim gần giống với trong tự nhiên dưới sự dìu dắt hỗ trợ từng ngày của chim thầy già mùa, nên chim non sẽ theo giọng thầy, chim non theo giọng thầy tới mùa thứ 3 thì cứng hẳn, chim sẽ không học thêm giọng nữa. Khi cho chim học giọng thường người ta ép tối thiểu là 1 thầy 1 trò, như để đạt hiệu quả tốt nhất ta nên ép 1 thầy 2 trò, như thế 2 chú chim non sẽ đấu đá luyện tập giọng thầy được dễ dàng hơn, thi thoảng người ta cũng cho vài chú chim thầy cùng loài khác vào dạy để chim non mau cứng giọng...
